Sıvılaşmış Zeminlerde Presiyometre Deneyin Önemi ve Yapı Statik Üzerindeki Fakt.

Başlatan Ahmet Özürün, Oca 26, 2017, 10:42 öö

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Ahmet Özürün

SIVILAŞMIŞ ZEMİNLERDE PRESSUREMETRE(PRESİYOMETRE) DENEYİN ÖNEMİ VE YAPI STATİK ÜZERİNDE Kİ FAKTÖRÜ;


Sıvılaşmış ve yumuşak zeminlerde yapılacak zemin etüdü çok önem taşımaktadır. Özelikle sondaj çukurun oturmaları neticesinde Spt deneylerindeki numuneler örselenmektedir. Bu sebepden dolayı çelişkili zemin etüt deneyleri ile karşılaşılmaktadır.. Önce kısaca Pressuremeter deneyi nedir onu bir tanıyalım; Presiyometre teorisi sonsuz bir homojen ortam içinde silindirik bir boşluğun genişlemesinden türetilmiştir. Presiyometre deneyi, (ya da pressiyometre) (pressuremeter,ing) zeminin yük/deformasyon parametrelerinin belirlendiği bir arazi (in-situ) deneyidir. Deney basit anlamda genişleyebilir silindirik bir probun önceden delinmiş bir kuyuya indirilerek şişirilmesi ve bu esnada prob içerisindeki basınç ve hacim değişikliklerinin ölçülmesi şeklinde gerçekleştirilmektedir. Presiyometre Deneyinin Yapılışı Dairesel basınç verilerek zeminde dairesel deformasyon oluşturan silindir şeklinde bir sonda (prob) ve buna bağlı kumanda panosundan oluşan Menard tipi presiyometre aleti ile deney yapılır. Menard tipi presiyometre aleti;

* Yerüstü Ölçme Cihazı,
* Prob
* Kuyu ağzından verilen basıncı ileten plastik borular'dan oluşmaktadır.

Yerüstü Ölçme Cihazı : Açılan sondaj deliğine indirilen proba verilen basınç değerlerini gösteren manometreler, uygulanan basınç altında deney yapılan seviyedeki hacimsel değişmeleri gösteren volümetreler, basıncı temin eden 200 Kg/cm2 basınçla sıkıştırılmış hava veya N02 tüplerinden meydana gelmiştir. Ayrıca kuyu içine indirilen proba giden su ile istenilen basıncı uygulamaya yarayan dedantör, vana ve prizler bulunmaktadır. Bu donanım koruyucu bir kutu içindedir.

Prob : Deneyin istenilen seviyede yapılmasını sağlar. Üç hücreden oluşmuştur. Alt ve üst hücereler koruyucu olup, ortadaki hücre ise ölçme hücresi vazifesini görür. Lastik bir kılıf içindeki koruyucu ve ölçme hücreleri ayrı ayrı volümetrelere bağlı olup, üç hücreye eşit miktarda su basılır. Deney sonrası suyun geri dönmesi bir başka deyişle, probun kuyu içinde sıkışmaması ve kuyudan rahat çıkartılabilmesi için lastik kılıf ile hücreler arasına ayrı bir hava kanalıyla hava verilerek deney tamamlanır.

Basınç ileten borular : Yerüstü ölçme cihazları ile probun bağlantısını sağlayan plâstik borulardır.
Kısaca Pressuremeter deneyi sıvalaşmış ve yumuşak zeminlerde basınçla-zaman-süre ile yapılan bir deneydir.



Hangi tür zeminlerde pressuremeter deneyi hangi derinliklerde yapılması aşağıdaki çizelgede görmekteyiz.



Sıvılaşmış zemin, Pressuremetre ile yapılan deney çalışmaların aşağıdaki çizelgede sonuçları çok daha net görmekteyiz.



Pressuremetre deneyi ile diğer deneylerle aralarında farkları inceleyecek olursak;
Deneylerimizi şu deneylerle yapalım; Terzaghi, Hansen, Meyarof ve Presssuremeter deneyleri olsun. Terzaghi,Hansen,Meyarof ve Presssuremeter deneyleri ile yapılan çalışmalar sonucu belirlenen emniyetli taşıma gücü değerleri birbirine yakın çıkmaktadır. Sadece Kohezyon yöntemi ile zemin emniyet gerilmesi hesaplayan Skempton yöntemi en düşük emniyetli taşıma gücü değerlerinin belirlenmesine neden olmuştur. Bu sonuçlar aşağıda şekilde görüldüğü gibidir.



Dolaysıyla sadece Kohezyon değeri ile emniyetli taşıma gücünün hesaplandığı Skempton yöntemi bu çalışma için yetersiz kalmış ve düşük zemin emniyet gerilmesi sonuçlar vermiştir.
Emniyetli taşıma gücü (q em.) değerlerine göre şu karşılaştırma çıkmaktadır.



Görüldüğü gibi tablolarda sondaj çukurların ne kadar oturdukları üstteki tabloda da açıkça görülmektedir.



Sonuç;

Pressuremeter deneyi uzman operatörlerle yapılmalıdır. Aksi takdirde yanlış sonuçlarla karşılaşabilinir.
Statik proje müellifleri ve Yapı Denetim Proje Denetcileri olan İnşaat mühendislerinin Zemin etüd raporları değer ve sonuç kısımlarını imzalaması sonucu zemin etüd rapor sorumluluğunuda üzerlerine almış bulunmaktadır.
Statik proje müellifi olan İnşaat mühendisinin önüne yüksek yapı projesi geldiğinde, işe başlamadan önce araziyi mutlak suretle keşif yapması kaçınılmazdır. Yapılacak keşif sonrası arazinin mimari vaziyet , mimari vaziyet kesitin(en az 5 adet kesit) üzerine ,harita plankotesi , zemin sondaj logları işletirilmesi gerekmektedir. Yapılan bu keşif sonrası yumuşak ve sıvılaşmış zemin ise maliyeti yüksek olan Pressuremeter deneyini yaptırması sonucu ,yapı statiğin can noktası olan , temel kesit ve temel tipi ya da zemin iyileştirmesi gibi bir çok önemli olan bu konuların kararını ve seçimini artık rahatlıkla verebilecektir.
Teşekkürederim.

28.08.2014
Ahmet Özürün
İnşaat Mühendis
i

Kaynaklar;

1.)ASTM (American society for testing and materials).,
1994. Annual book of ASTM Standarts-Section
4, Construction, V. 0408 Soil and Rock; Building
Stones. ASTM Publication, 978 p.
2.)Türk Standartları Enstitüsü (TSE)., 1988. İnşaat
mühendisliğinde temel zemini özelliklerinin
yerinde ölçümü. TS 5744, 35
3.) Hacettepe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü notları
4.)İstanbul Kültür Üniversiteleri notları